Hoe wordt de datum van Pasen bepaald?

In 2020 vieren we Pasen op zondag 12 april en maandag 13 april. Vorig jaar vielen de paasdagen later op 21 en 22 april. In 2018 vierden we Pasen al op 1 en 2 april en soms valt Pasen al in maart. Hoe komt dat en wat betekent dat voor het weer tijdens het paasweekend?

De datum waarop Pasen wordt gevierd hangt af van de maanfasen. De eerste zondag na de eerste volle maan in de lente is het namelijk Pasen. Belangrijk daarbij is om te weten welke datum voor de start van de lente wordt aangehouden. Meteorologen hanteren 1 maart als de eerste dag van de lente. Sterrenkundigen houden het moment aan waarop de zon loodrecht boven de evenaar staat. De datum waarop dit gebeurt varieert door de jaren heen. Dit jaar begon de astronomische lente op 20 maart om 22:58 uur. De kerkelijke kalender hanteert echter standaard 21 maart als de dag waarop de lente begint. 

Kerkelijke volle maan

Op donderdag 21 maart om 2:42 uur was het volle maan. Op basis van bovenstaand uitgangspunt had het op zondag 24 maart al Eerste Paasdag moeten zijn in plaats van 21 april. Waarom is dat niet zo? Er wordt niet alleen gerekend met een kerkelijke kalender, maar ook met een kerkelijke definitie van volle maan. De kerkelijke volle maan wordt berekend aan de hand van een regel die zegt dat de data van de volle maan om de 19 jaar exact hetzelfde zijn, terwijl hier in werkelijkheid een paar uur afwijking in zit. In het jaar 325 zijn de data van Pasen volgens deze regel vastgesteld.

De kerkelijke volle maan viel daardoor dit jaar al in de avond van 20 maart en dat was nog in de kerkelijke winter. De eerste kerkelijke volle maan in de kerkelijke lente is op vrijdag 19 april. Daarom valt Pasen dit jaar op zondag 21 april en maandag 22 april.

Statistiek: kans op warm weer dit jaar groot

De vroegst mogelijke datum voor Eerste Paasdag is daarmee 22 maart en de laatst mogelijke datum is 25 april. De kans op vrij koud weer is eind maart een stuk groter dan eind april. In de laatste week van maart wordt het ’s middags in het midden van het land normaal gesproken een graad of 11, terwijl de normale maximumtemperatuur eind april ruim 16 graden bedraagt!

Toch zegt de datum niet alles. Een tweede reden waarom het weer met Pasen van jaar tot jaar sterk kan variëren is het wisselvallige karakter van de lente. Soms ervaren we in de lente nog een laatste stuiptrekking van de winter, terwijl de zomer zich ook al kan laten zien. Wat betreft de neerslag verloopt april gemiddeld genomen beduidend droger dan de laatste week van maart en ook schijnt de zon vaker.

Doordat Pasen in 2020 op 12 en 13 april valt, en dus in het midden van de periode waarin Pasen kan vallen, is gemiddeld Paasweer het meest waarschijnlijk.

Lees meer over de koudste Pasen ooit gemeten en over de warmste Pasen ooit gemeten.

Foto: Jannes Wiersema

Tags:

In 2020 valt Pasen op zondag 12 en maandag 13 april. Komt 2020 in de top-10 warmste Pasen terecht en wat zijn de warmste paasdagen ooit? Lees meer

Het zand uit de Sahara op grote hoogte is bij droog weer te zien aan een mooie zonsopkomst en zonsondergang. Met regen zien we het zand op een ander manier. Lees meer