Wie stapt er tegenwoordig nog op de fiets zonder even op de neerslagradar te kijken? Meestal kan iedereen na een korte blik wel inschatten of dan een paraplu of regenjas nodig is, of dat het droog blijft. Maar soms valt er toch regen, terwijl het droog leek te blijven, of blijft het juist droog terwijl de neerslagradar anders deed vermoeden. Hoe kan dit? En waar moet je rekening mee houden bij het kijken naar de radarbeelden?
Radartoren De Bilt (foto: KNMI)
Om te beginnen; weet waar je naar kijkt! De radarbeelden zijn niet samengesteld uit neerslagwaarnemingen aan de grond, maar uit reflecties van waterdruppeltjes in de lucht. Er staan twee radartorens in Nederland, één in De Bilt en één in Den Helder. Deze zenden radiogolven uit die weerkaatst worden door waterdruppeltjes, waardoor uit de echo’s de plaats van de druppels bepaald kan worden.
Het bereik van de radar
De radargolven worden vrijwel horizontaal uitgezonden, maar omdat de aarde rond is “kijkt” de radar steeds hoger in de atmosfeer. Dus als het uit lage bewolking regent dan wordt dat soms niet waargenomen aan de landsgrenzen of boven de Noordzee. Bij de meeste regen, en zeker bij flinke buien valt de regen van hoog genoeg om tot 50 tot 100 kilometer over de Duitse en Belgische grens nog waargenomen te kunnen worden. Maar op grotere afstanden (verder dan 200 kilometer van de radar, buiten Nederland) geeft de radar ook vaak reflecties van middelbare bewolking. En dan doet de radar vermoeden dat het regent, maar is het droog.
Onzichtbare regen
Soms kan de neerslagradar de buien niet of nauwelijks registreren. Bij motregen is dat soms het geval, die is te fijn om door de neerslagradar met normale instellingen waargenomen te worden. Maar de motregenradar is wel in staat fijne regen of motsneeuw waar te nemen. Ook bij zware buien in de omgeving van de radartorens, in Den Helder of De Bilt, houden de regendruppels rond de radar zoveel radiogolven tegen dat het op veel plaatsen verder weg droog lijkt te zijn, terwijl ook daar veel regen kan vallen.
Neerslagverwachtingen
Veel weersites maken gebruik van verwachtingsradarbeelden, ook Weeronline.nl. Daarbij worden de buien op het radarbeeld verder verplaatst met de snelheid waarmee ze bewegen, zonder dat de ontwikkeling wordt meegerekend. Op dagen dat een regengebied het land nadert levert dit een prima verwachting op. En ook bij buien die al ontstaan zijn en die naderen is gemakkelijk te zien wanneer het gaat regenen.
Toch is het goed om kritisch naar deze radarbeelden te kijken, want er zijn vaak situaties waarbij constant buien ontstaan. De verwachtingsradar doet dan voorkomen alsof de buien wegtrekken en het droog wordt, maar er blijven toch steeds buien vallen. Omgekeerd komt het ook voor dat buien in werkelijkheid oplossen en dat de verwachtingsradar ze blijft doorschuiven. In de buienverwachtingsgrafiek (links naast de neerslagradar op Weeronline.nl) worden dezelfde verwachtingsradarbeelden gebruikt en deze verdient ook dezelfde kritische blik. Maar zeker voor een uur vooruit werkt de verwachting behoorlijk goed.