De kracht van de zon

Van april tot en met september kunnen we op zonnige dagen veel vitamine D opdoen. Dit is belangrijk voor onze gezondheid, maar veel zonneschijn kan schadelijk zijn. Bij te lang onbeschermd zonnen kun je verbranden. Ook als je niet verbrandt kan te veel UV-straling jouw huid beschadigen en zorgen voor snellere veroudering. Lees hier wanneer de risico’s het grootst zijn. 

Tussen 12 en 15 uur ’s middags staat de zon het hoogst aan de hemel en is de kans op verbranden het grootst. In april is de zonkracht (UV-index) midden op de dag normaal gesproken 3-5 en dit loopt op naar 6-7 vanaf eind mei tot met juli. Rond de langste dag is de zon het krachtigst en wordt een enkele keer zonkracht 8 gemeten. Dit is het hoogst haalbare in Nederland. Bij zonkracht 6-8 kan een gevoelige huid al binnen een kwartier verbranden. Dit zie je niet direct, want de roodkleuring die ontstaat door het verbranden wordt pas na enkele uren zichtbaar. Het is dan beter om midden op de dag niet in de volle zon te gaan zitten.

Op bewolkte dagen valt de zonkracht flink lager uit, maar zeker in de maanden mei-juli kun je ook met bewolking of in de schaduw nog steeds zonkracht 3-4 behalen. Dit komt door indirect zonlicht.

Zonkracht door het jaar heen. Bewolking en de dikte van de ozonlaag boven ons land veroorzaken de spreiding. Bron: RIVM

Vergissingen in de lente

Na de winter is onze huid nog niet gewend aan een hoge zonkracht. De zon zorgt voor de aanmaak van melanine, waardoor we een blanke huid geleidelijk bruin kleurt. Dit pigment beschermt ons tegen het UV-licht. Na de winter hebben we deze natuurlijke bescherming nog niet. Bij zonkracht 4 kun je tussen 12 en 15 uur ’s middags na een half uur al verbranden.

Veel mensen vergissen zich vooral op koude voorjaarsdagen in de kracht van de zon. De temperatuur en de zonkracht hebben niets met elkaar te maken. Het hoeft dus niet warm te zijn om te verbranden. Juist op dagen met een frisse wind wordt je huid niet warm en heb je niet in de gaten dat je verbrandt.

Check daarom in de periode april tot en met september altijd de zonkrachtverwachting. Doe dit overigens ook als je naar het buitenland op vakantie gaat. Aan de Middellandse Zee is de zonkracht altijd veel hoger dan in Nederland. In de midzomer is de UV-index daar 11 à 12 en in de tropen wordt soms zonkracht 20 behaald.

Welke factor zonnebrandcrème heb je nodig?

Ga je lang de zon in dan is het aan te raden om vanaf zonkracht 4 zonnebrandcrème te gebruiken, maar niet iedereen verbrandt even snel en de huid van kinderen is gevoeliger dan die van volwassenen. Met onderstaande tabel kun je voor jouw huidtype uitrekenen hoe lang je bij een bepaalde zonkracht onbeschermd kan zonnen. Vervolgens kun je de tijd om veilig te zonnen vergroten door zonnebrandcrème te gebruiken.

Huidtype Maximale tijd in de zon
Kinderen en volwassenen die zeer snel verbranden 60 minuten / zonkracht
Volwassenen die snel verbranden 100 minuten / zonkracht
Volwassenen die zelden verbranden 200 minuten / zonkracht
Volwassenen die nooit verbranden 300 minuten / zonkracht

 

Voorbeeld: Een volwassen persoon die snel verbrandt gaat bij zonkracht 5 de zon in. Dit betekent dat hij 100 / 5 = 20 minuten onbeschermd kan zonnen. Wanneer deze persoon zonnebrandcrème met factor 20 smeert kan hij 20 x 20 minuten = 400 minuten (oftewel ruim 6,5 uur). Hierbij moet het insmeren wel regelmatig herhaald worden en een dikke laag worden aangebracht.

Wat bepaalt de zonkracht?

Naast de stand van de zon en de dikte van de bewolking zijn er nog twee factoren die de zonkracht bepalen. UV-straling wordt 10-20% versterkt door weerkaatsing van zand en water. Verse sneeuw en ijs weerkaatsten zelfs 80 tot 90 procent van de zonnestraling. Dit is de reden waarom je op een zonnige wintersportdag en op een stranddag sneller verbrandt.

Ook de dikte van de ozonlaag is een belangrijke factor. Wanneer op grote hoogte in de atmosfeer (de stratosfeer) een gebied met lagere ozonwaarden aanwezig is worden we blootgesteld aan een hogere UV-index. Er wordt dan namelijk minder zonlicht onderweg naar het aardoppervlak geabsorbeerd door ozon. De fluctuaties in de dikte van de ozonlaag (15-50 km hoog) worden veroorzaakt door veranderingen in de winden die ozon verspreiden.

Zonkracht 9

De UV-index wordt in ons land gemeten bij het RIVM in Bilthoven. Het meetpunt in Bilthoven is op dit moment het enige officiële meetpunt in Nederland waar UV-straling wordt gemeten. Sinds 2006 werd in Bilthoven slechts vier keer een UV-index boven de 8 gemeten. In 2017 gebeurde dit maar liefst twee keer met op 11 juni zonkracht 8,7 en op 18 juni zonkracht 8,1. In het zuiden van het land wordt niet gemeten, maar het is aannemelijk dat daar zelfs waarden van boven zonkracht 9 zijn gehaald.

Het record voor het midden van Nederland is zonkracht 9,0 en dat werd gemeten op 25 juni 1995. De uitbarsting van de vulkaan Pinatubo op de Filipijnen (in 1991) zorgde in de jaren erna voor een dunnere ozonlaag.

Dit bericht is geplaatst in Nieuws. Bookmark de permalink.

Afgelopen nacht en vanochtend trokken zware plensbuien over het land. Lokaal kwam het tot onweer en (zware) windstoten. In Cabauw werd …
Lees meer...

 

Het herfstachtige weer van afgelopen dagen wordt ingeruild voor zomers weer. Vandaag schiet de temperatuur omhoog naar waarden van 18-25 …
Lees meer...