Met de aanhoudende winterse condities in het land begint bij veel mensen de grote vraag nu echt te spelen: zal er in 2010 voor het eerst sinds 13 jaar weer een Elfstedentocht plaatsvinden?
IJsdikte en sneeuw
De laatste weken heeft het stevig gevroren. ’s Nachts werden er temperaturen tot -15 graden gemeten, maar ook overdag vroor het stevig. Op 8 januari lag de temperatuur om 10.30 uur in Leeuwarden nog rond -13 graden. Met zoveel ijsdagen, waarbij ook overdag matige vorst optrad zou het ijs al een behoorlijke dikte moeten hebben. De afgelopen weken is er echter veel sneeuw gevallen, wat de ijsaangroei niet ten goede komt. Het sneeuwdek fungeert namelijk als een soort isolatiedeken, waardoor het ijs minder snel aangroeit. In dergelijke situaties kan het ijs aan de onderkant zelfs afsmelten door menging van warm water, terwijl de luchttemperatuur (ver) onder het vriespunt ligt. Als het dooit zorgt de isolerende werking van de sneeuw juist voor het langzamer smelten van het ijs.
De huidige conditie van het ijs
Bij verwachting van de ijsdikte is de geschiedenis erg belangrijk. Voor de afgelopen kerst vroor het een week lang flink. Bovendien viel er veel sneeuw, waardoor er op een dunne ijslaag een dikke laag sneeuw lag. Na de kerst viel de dooi in, waardoor de sneeuw en het ijs grotendeels smolten. Maar voordat alle ijs en sneeuw echt gesmolten was kwam er een nieuwe, langdurige periode met vorst. Hierdoor kon op veel plaatsen het ijs, met daarop sneeuwresten, weer aandikken. Hierdoor is de relatief dikke ijsvloer toch zwak en dus op veel plaatsen onbetrouwbaar.
Wat is er nodig voor een Elfstedentocht?
Voor het ijs dik genoeg is voor een Elfstedentocht moet er eerst een periode van dooi voorkomen. Sommige Friezen zeggen ook wel ‘Het moet eerst warm water regenen’. Dit vooral om de laag sneeuw op het ijs te laten smelten, zodat de isolerende werking afneemt. Als er dan weer een periode van vorst intreedt, waarbij het wel droog blijft, groeit het ijs weer aan en kan voldoende stevig worden om honderden schaatsers te dragen. De meteorologen van WeerOnline schatten de kans op een Elfstedentocht in op slechts 35%. Dit komt vooral omdat er komend weekend weer een flinke laag verse sneeuw valt. Daarna gaat het in het noorden van het land licht dooien, maar warm water zal er voorlopig zeker niet vallen.
Bron: KNMI